تنگدستی و فقر در افغانستان و روش غیراخلاقی یاری‌رسانی به نیازمندان در افغانستان

کمک‌رسانی به تنگ‌دستان و فقیران

در نخستین روزهای جهانی شدن گسترش ویروس کرونا بود که در افغانستان نیز جوی برآمده از تاثیرات روانی آن پدیدآمده بود،از یک سو سرایت ویروس در جامعه سرعت یافته بود و از سویی دیگر نظام فشل و فاسد بهداشتی کشور بود که پابه‌پای ویروس کرونا تولید نگرانی می‌کرد،نگرانی
نه از سر کم‌کاری و یا سهل‌انگاری بلکه به دلیل قادر نبودن در‌ارائه‌ی خدمات بهداشتی و یاری‌رسانی به مردم در پیشگیری از سرایت بیشتر ویروس.

مانند هر بحران دیگر بحران ویروس کرونا نیز موجبات شگفتی خود را داشت و این موجبات در افغانستان به دلایل مختلف زیاد بودند،دلایلی مانند سطح بسیار پایین و حتی در برخی نقاط فقدان آموزش‌های رفتاری در مواقع بحرانی و اضطراری مختلف،کمبود و یا میزان بسیار پایین ابزارهای پیشگیری از ابتلا به ویروس کرونا مانند ماسک‌ها،ویتامین‌های تقویت کننده سیستم ایمنی و در صورت ابتلا نیز ضعف در ارائه مکان‌ها ‌ خدمات درمانی بود و اما در‌این میان اشکال دیگری نیژ وجود داشت که سرایت را شتاب بخشیده بود و آن‌هم فقر و تنگدستی بخش بسیار کلانی از جامعهٔ افغانستان بود که این علت در مراکز استان‌های مختلف که عمدتا جنب‌و‌جوش و کار برای درآمد حداقلی وجود دارد مشاهده می‌شد،بخش تنگدست و فقیری که از یک نمی‌توانست کار نکند و از سویی توان خرید حتی یک ماسک را نیز نداشت،اما در همین بحبوحه یکی از موجبات شگفتی سربرآورد و به شکلی که توقع نمی‌رفت ظاهر شد،در مرکز استان هرات که شهر و مرکز کار و بار برای بسیاری از باشندگان این استان از جمله تنگدستان،فقیران و طبقهٔ مرفه و اصطلاحا پولدار/تاجر آن است تعدادی از افراد پولدار دکه‌هایی سرراهی برپا کرده بودند و تابلویی بر سردر آن با عبارت(خیریه حاجی فلانی)و خود شخص حاجی فلانی نیز با چند تا از همراهان خود کنار همان دکه روی صندلی‌ها مانند فاتحان نشسته بودند و دانه دانه ماسک‌های خیراتی را به افرادی که عمدتا توانایی خرید آن را نداشتند می‌دادند و در همین هنگام عکس‌های بسیار عالی از زوایه‌های مختلف گرفته می‌شد و در تاربرگ‌ها‌ی‌شان در فضای‌مجازی با متنی حماسی و دینی بارگذاری می‌شد.

بدیهی ایت که بحران‌ها،وضعیت‌های اضطراری و حتی پدیده‌های مختلف منفی و مثبت دیگر که در سطح کلان جامعه با جوامع رخ‌می‌دهند موجبات شگفتی،عبرت‌گیری و محک‌زنی توان ،آمادگی و فهم انسان و جوامع را با خود دارند و یا می‌آفرینند اما برخی رفتارها و کنش‌ها خارج از این قاعده اند و در دایرهٔ اخلاقی قرار می‌گیرند که تخطی و بروز آن‌ها توسط هر کس با هر جایگاه نزد همگان نکوهیده و مشمئز کننده است حتی اگر ماهیت و نیت از انجام آن نیک و پسندیده باشد اما متاسفانه در برخی جوامع افرادی هستند که آگاهانه یا ناآگاهانه این قاعدهٔ اخلاقی را می‌شکنند.

افغانستان اکنون نه‌تنها همان افغانستان ۶ سال پیش در سال ۱۳۹۹ خورشیدی است بلکه به مراتب تنگدست‌تر،فقیرتر تحت سیطرهٔ گروهی قومی و تروریستی هست که تمام دستگاه‌های اداری و ارائه خدمات بهداشتی و غیره به شهروندان فشل‌تر و ناکارآمدتر ساخته و همین وضعیت با ضریب بالا نیز در حوزه‌های آموزشی،سیاسی،فرهنگی،امنیت و اقتصادی وجود دارد،اما همین حالت تبدیل به بستر و فرصتی برای افرادی شده است که از زمرهٔ همان شکنندگان قاعدهٔ اخلاقی‌ای اند که در کمک‌رسانی و‌ توضیع نذر و خیرات خودشان یا دیگران میان افراد تنگدست و فقیر جامعه باید رعایت شود.

قاعده‌ای نوشته و نانوشته که توصیهٔ دین‌ و بلاشک اخلاقیات انسان نیز است که در خصوص و هنگام یاری‌ریانی به تنگدستان و فقیران می‌بایست معیارهایی مورد توجه قرار گیرند و رعایت شوند
تا آبرو،غرور و شأن شخص تنگدست و فقیر آسیب نبیند یا خدشه‌دار نشود و یا روش آن تا حد ممکن آشکار نباشد و تنها موارد مصلحتی که دفع شک و گمان بد و همزمان انگیزه‌دهنده و تشویق کننده برای دیگران در انجام چنین عمل نیکی باشد.

شوربختانه عواملی بسیار زیادی هستند که این عمل نیک را مورد تاثیر خود قرار می‌دهند و در روش انجام آن تغییرهایی می‌آفرینند که آن‌ها هم نیز دلایل خود را دارند،امروزه در سراسر جهان عمل یاری‌رسانی به نیازمندان تبدیل به راهی برای شهرت‌یافتن و رسیدن به جایگاهی کلان در جامعه و یا حتی اهداف سیاسی و اقتصادی و تاثیرگذاری بر افکارعمومی و مهندسی آن شده است و این امور با کمک فضای‌مجازی که یک ابزار عمومی و گسترده که برای اکثریت هر جامعه دسترسی و فعالیت در آن آسان است بسبتر آسان‌تر بلکه رانه یا محرک اصلی شده زیرا افرادی که دنبال‌کننده‌های زیادی دارند با پخش یک یا چند آگهی و کلیپ کوتاه از روند یاری‌ریانی به نیازمندان می‌توانند مبلغ‌های بسیار کلانی را از دنبال‌کنندگان خود به عنوان خیریه جمع‌آوری کنند و حتی افرادی که اصلا شناخته سده نیستند و دنبال کننده ندارند می‌توانند با کمک به چند نیازمند و ضبط فیلم و عکس و از روند کمک و پخش آن در صفحات مجازی خود به هزاران دنبال‌کننده و در صورت پخش آگهی برای جمع‌آوری پول برای کمک به نیازمندان به مبلغ‌های کلان پولی دست یابند.

چنانچنه که گفته شد یاری‌رساندن به تنگدستان و فقیران تبدیل به راهی برای شهرت‌یافتن،به‌دست‌آوردن پول کلان و رسیدن به اهداف دیگر شخصی افراد سودجو شده است،در گذشته این راه نیز ورودی‌ای برای رسیدن به جایگاه سیاسی و دولتی نیز بود، به دلیل گستردگی و میزان بالای تنگدستی و فقر در میان جامعهٔ افغانستان این کشور تبدیل به بستری جذاب برای سودجویان و سوءاستفاده‌گران در زمینه‌ها و امور گوناگون به ویژه امر یاری‌رسانی به تنگدستان و فقیران شده است که روزبه‌روز حالت زننده‌تر و حجم بیشتری به خود می‌گیرد و به دلیل نبود یک حکومت مشروع،شایسته و دارای برنامه و فهم کشورداری آسیب‌های اخلاقی،اجتماعی و فساد‌های ناشی از این آسیب‌ها فرهنگ فساد و رشد از راه نامشروع و غیراخلاقی غالب شده و دامن جامعه و کشور را لکه‌دار کرده.

مجله سپهر پارسی